XAVIER OQUENDO TRONCOSO*:

Dertien vragen aan Carlos Barbarito


¿Welke drie boeken uit de universele literatuur wil je almaar opnieuw lezen?

In het algemeen lees ik de laatste tijd eerder boeken over kunst en fotografie, wetenschap en filosofie, dan literatuur, inclusief de poëzie. Als ik hoe dan ook drie werken moet opsommen waar ik vaker naar teruggrijp, dan aarzel ik niet lang. Het zijn 'Alice in wonderland' van Lewis Carroll; 'Le pèse-nerfs' van Antonin Artaud' en 'Huesos de jibia' van Eugenio Montale. Maar ook naar de boeken van Eliot, Michaux, Trakl en Valéry grijp ik vaak terug.

¿Wat zou je er voor over hebben om een exemplaar te bemachtigen van de eerste uitgave van een of ander beroemd boek en welk zou het zijn?

Ik vrees dat in mijn geval - ik heb slechts beperkte economische middelen - diefstal het enige alternatief is. Want het werk waaraan ik denk is van onschatbare waarde: 'Les très riches heures du Dc de Berry' van de gebroeders Limburg van 1410. Maar, het zou beter zijn als het boek in het museum of de bibliotheek bleef waar het wordt bewaard.

In welk boek ben je je definitie van 'leven' tegengekomen?

Ik ben al veel definities van 'leven' tegenkomen in boeken over biologie, filosofie, in  woordenboeken. Als definiëren neerkomt op het 'duidelijk, juist en nauwkeurig bepalen van de algemene en differentiële eigenschappen van een materieel of immaterieel ding', dan slaagt het leven er altijd in om te ontsnappen aan het keurslijf en zich vrij te bewegen los van filosofie, wetenschap, woordenboeken en encyclopedieën, uitgevers en academies.

Welke liefdesgeschiedenis uit de literatuur zou je zelf hebben willen beleven?

Vanwege mijn fascinatie voor de Kelten en voor Wagner, en hoewel het tragisch afloopt: Tristan en Isolde!

Welk literair werk zou je graag verfilmd zien?

Om eerlijk te zijn, geen enkel. Het gebeurt zelden dat ik na het zien van een verfilming van een literair werk de zaal niet gedesillusioneerd heb verlaten.

Met welke literaire auteur zou je graag een gesprek voeren of een nachtje willen doorzakken?

Ik vraag me af of deze of gene auteur - waaraan ik nu denk - het op prijs zou stellen om met mij een avond door te brengen en te praten.Veronderstellen we van wel. Ik zal de doden uitsluiten - ik geloof niet in geesten en met hen is alleen een gesprek mogelijk via hun werken. Wat niet te versmaden is, integendeel! Wat de levenden betreft, komen er mij verschillende namen voor de geest, allemaal dichters, onder meer Homero Aridjis, Gonzalo Rojas.

Welke auteur van de universele literatuur beschouw je als ten onrechte vergeten?

Cocteau zei dat de echte faam posthuum is. De tijd zal het kaf van het koren scheiden. Kunstenaars - niet alleen schrijvers - die werden ondergewaardeerd in hun tijd zullen de verdiende roem krijgen, en velen van degenen die werden verafgood gedurende hun leven, zullen in de vergetelheid geraken. Ik vermoed dat er geen onterecht vergeten of overleven is als het de tijd is die oordeelt. Zoals het vuur van Heracleitos, schrijdt hij voort en oordeelt alles.

Welke auteur uit de universele literatuur beschouw je als overgewaardeerd door de hedendaagse kritiek?

Als iemand overgewaardeerd wordt is het om een of andere commerciële of polítieke reden. Hij overleeft nooit, of bijna nooit. Vandaag blijven de uitgevers en de critici  werken publiceren van schrijvers die, over het algemeen, niet lang zullen meegaan. Tegenwoordig is het historisch verhaal in Argentinië in de mode en de boeken van dat genre vullen de boekhandels en nemen de eerste plaatsen in bij de bestsellers. Nogmaals, de tijd zal de dingen hun juiste plaats toekennen en het zand zeven om de zaden erin te ontdekken. Ze zullen schaars zijn, ongetwijfeld.

Van welk personage uit de literatuur zou je gewild hebben dat het werkelijk leeft?'

En wie zegt dat de personages van de literatuur niet bestaan of bestaan in wat wij de realiteit noemen? Borges zegt dat het gedroomde even reëel is als wat we kennen als werkelijkheid. En hij zegt ook dat het universum zo vreemd is dat het wellicht een god zou kunnen bevatten, en dat er iets als een eenhoorn kan bestaan. Dus, wie zou durven ontkennen dat er in deze wereld nooit, verborgen in de menigte of eenzaam in een of andere woestijn of kasteel, verloren in een of ander woud, midden in de weidse oceaan geen Robin Hood, Quijote en Sancho, Madame Bovary, Hamlet, kapitein Nemo zou hebben bestaan?

In welk personage van de literatuur heb je je deugden en gebreken weerspiegeld gezien?

Ik heb me altijd aangetrokken gevoeld door de personages van Verne, in staat om af te dalen in de aarde of naar de maan te vliegen, moedig en doortastend. Maar ik ben moedig noch doortastend, meer nog: ik aarzel en twijfel vaak. al voel ik me daardoor niet gefrustreerd. Ik ben in staat om reizen te ondernemen naar het mysterieuze – elke dichter doet het elke dag – diep aanvoelend wat de scheppingen van Verne niet voelen.

Wat zijn de vijf woorden die je altijd terugkeren in je poëzie?

Regen, paard, balk, bliksem, bot.

Waardoor is je poëzie gecompromitteerd?

Als ik schrijf, ben ik trouw aan mijzelf. Als ik voel dat een gedicht mij verraadt, vernietig ik het. Nooit was er een tekst, noch in mijn poëzie, noch in mijn sporadische uitstapjes op het terrein van de kritiek, die in tegenspraak was met wat ik voel of denk of wat ik veronderstel literatuur of kritiek te zijn. Dat geldt ook voor een brief of een gewone bespreking. Nooit schrijf ik iets zo dat het zou passen in een of andere mode of tendens en of dat het goed ontvangen zou worden door mijn tijdgenoten. Ik heb liever dat ze me verkeerd begrijpen, mij veronachtzamen, me uit de weggaan en verwerpen.

Hoe zou je leven zijn zonder literatuur?

Onmogelijk.

XAVIER OQUENDO TRONCOSO: Poëzie: Calendariamente poesía (Ambato, 1994); Guionizando poematográficamente (Quito, 1993); Detrás de la vereda de los autos (Quito, 1995); El (an)verso de las esquinas (Quito, 1997); Después de la caza (Quito, 1998). Verhaal: Desterrado de palabra (Quito, 2000).